Bon Sao


Autorem tekstu jest Grandmaster William Cheung

Jakieś 300 lat temu, południowa świątynia Shaolin została spalona przez armię Mandżurów. Klan Manchu (Mandżurowie) stał się dynastią rządzącą z powodu bezkrólewia. Ich panowanie charakteryzowało się brutalnymi środkami zmierzającymi do umocnienia swej słabej pozycji.

Wprowadzili np. praktykę krępowania stóp kobietom, co miało znaczyć, iż są one na zawsze zależne od swoich krewnych płci męskiej. By usunąć wszelkie niebezpieczeństwo sprzeciwu, Mandżurowie zakazali praktykowania sztuk walki. Wkrótce odkryli, że świątynia Shaolin potajemnie ćwiczy wojowników kung-fu, dlatego też napadli na mnichów Shaolin. Ng Mui, mniszka z południowego Shaolin, uciekła do południowo-wschodnich Chin. Zdarzyło się że w czasie swojej ucieczki przechodziła przez rybacką wioskę. Zobaczyła tam człowieka łowiącego ryby na plaży. Zobaczyła też, w pewnym momencie, żurawia, który próbował wykraść owoce rybackiego połowu. Rybak zaczął gonić ptaka z kijem w ręku. Kiedy próbował dosięgnąć go kijem, żuraw, ku zaskoczeniu Ng Mui, podniósł swe skrzydła. Ruch ten odchylił całą siłę uderzenia kijem. Ngu Mui odtworzyła ruch żurawich skrzydeł i stworzyła coś, co nazwała blok skrzydłem, czyli bon sao.

Dlaczego jest taki dobry?

Bon sao przewyższa inne bloki, ponieważ może być użyty zarówno jako technika ataku jak i obrony. W ataku bon sao jest stosowane do zablokowania łokcia przeciwnika lub do wytrącenia go z równowagi. W obronie wyprowadzany jest spod ramienia uderzającego lub nogi przeciwnika by zakłócić jego równowagę. W ten sposób można szybko obrócić obronę w atak.

Kiedy wykonujesz bon sao, blokująca powierzchnia obejmuje całą powierzchnię od łokcia do kostki nadgarstka, co jest stosunkowo większą powierzchnią w porównaniu z innymi technikami blokującymi. Co więcej, bon sao odchyla siłę uderzenia przeciwnika, co przenosi jego równowagę i sprawia, iż traci on przewagę (stawia go w pozycji niekorzystnej dla niego). Bon sao jest również na tyle wszechstronny, że umożliwia natychmiastowe przejście z obronnego ruchu ręki do ataku. Lub też może nastąpić po ataku szybko i przy minimalnym wysiłku.

Jak się to robi?

By zmaksymalizować efektywność bon sao, należy podnieść łokieć, trzymając palce tak by ściśle do siebie przylegały, zaś nadgarstek i przedramię w linii prostej. Ramię broniące nazywane jest wu sao, i jest tym samym, co wu sao w fromie shil lim tao, chroniące centrum ciała.

Obrona linii centralnej jest sprawą zasadniczą, ponieważ jeśli pozostaje otwarta, twój przeciwnik może zaatakować zarówno obszar centralny albo omijając twoje ramię, co stwarza zbyt wielką niepewność. By podkreślić ważność tego faktu zwróćmy przez chwilę uwagę na reakcje. Dobrze wyszkolonemu sportowcy reakcja zabiera ok 2/10 sekundy. Szybki cios może być nawet szybszy. Jeśli twój środek jest niezabezpieczony, napraszasz się na kłopoty. Kiedy środek jest zabezpieczony, atak może przyjść tylko z strony zewnętrznej twego ramienia, co czyni go wolniejszym.

Siła przeciw sile

Kiedy wykonujesz bon sao i wu sao, twoje nadgarstki są pośrodku twego ciała. Odzwierciedla to zasadę chil ying, uchwycenie punktu kontaktowego. Ruch ten wyraża jedną z najważniejszych zasad wing chun, t.j. nieprzeciwstawianie siły sile. Jeśli uczynisz inaczej, silniejsza osoba zawsze będzie górą. Jak wiecie, w walce dana osoba ma większą szansę na zwycięstwo, jeśli znajdzie więcej okazji do wyprowadzenia skutecznych uderzeń. Dlatego sekret polega na stworzeniu tylu okazji do ataku ile to tylko możliwe. Nie zwalczaj siły siłą i obróć swoją obronę w atak. Jest to sprawa najważniejsza, ponieważ nie możesz zwyciężyć tylko broniąc się, dlatego musisz atakować.

Zasady obrony Wing Chun według Williama Chuenga

Zasada 1

Pierwszą zasadą w wing chun jest obrona twojej linii centralnej. Ważnym jest by zmusić przeciwnika do użycia zewnętrznej drogi ataku, która jest dłuższa niż bezpośrednia. Jeśli zmusisz go do użycia zewnętrznej drogi, będzie on ograniczony do użycia jednego ramienia w trakcie jednej akcji. Kiedy atakujesz z linii centralnej, możesz użyć dwóch ramion jednocześnie.

Zasada 2

Ważnym jest by obserwować prowadzący łokieć przeciwnika w przypadku ciosów lub jego kolano w przypadku kopnięć. Przy prostym uderzeniu łokieć będzie się poruszał dwa i pół raza wolniej niż pięść; przy ciosie sierpowym przynajmniej cztery razy wolniej niż pięść. Łokieć jest również bardziej widoczny i łatwiej się na nim skoncentrować. Podobnie koncentracja na kolanie będzie korzystna przy obronie przeciw kopnięciom.

Zasada 3

Musisz nauczyć się walczyć w martwym polu, tzn. w polu poza kątem widzenia przeciwnika. By to osiągnąć, musisz kontrolować twój łokieć i ustawić twoją linię centralną (płaszczyznę przechodzące przez twoją linię centralną prostopadle do osi twoich ramion) równolegle do osi barków twojego przeciwnika. W ten sposób, możesz kontrolować równowagę przeciwnika, zneutralizować jego wolne ramię i otworzyć sobie drogę do ataku.

Zasada 4

Zasada 4 to atak słabych miejsc przeciwnika (równowaga, otwarcie, łokieć i krzyżowanie ramion).

Nie zwalczaj siły siłą. Unikając przeciwstawiania siły sile. Będziesz poruszał się zwinniej, lepiej trzymał równowagę i miał lepszą koordynację. Co więcej, możesz wykorzystać siłę przeciwnika na swoją korzyść.
W akcji
Powiedzmy, że wpadłeś w bójkę. Jeśli siła (lub uderzenie) idzie naprzód, powinieneś zrobić pół kroku w bok i pozwolić sile przejść albo od strony otwartej albo w martwe pole, powinieneś to zrobić z pomocą tan sao lub yen sao i dokończyć przez pak sao.
Jeśli siła idzie po skosie, powinieneś zablokować się z pomocą bon sao a potem wybrać jedną z poniższych opcji:

  • Pchnąć jego ramię nad jego głowę przy pomocy larp sao lub tan sao. Jego ramię jest po drugiej stronie jego ciała zaś siła została odchylona otwierając przestrzeń do kontrataku.
  • Możesz również użyć kan sao lub inny podobny ruch i zepchnąć jego nadgarstek w dół by, przenieść jego ramię na drugą stronę ciała. To również otworzy przestrzeń do kontrataku.
  • W końcu możesz użyć bloku odpychającego, pak sao, i natychmiast zastosować tuen sao. Potem przenieść ramię na drugą stronę ciała i stworzyć sobie otwarcie do kontrataku.

4 RAZY SZYBCIEJ

Ponieważ bon sao wymaga zabezpieczenia w postaci wu sao, na pierwszy rzut oka, wygląda jakby był trudny. Jednak, kiedy opanujesz przepływ energii biegnący do przodu przy zadzierzgnięciu kontaktu, odbicia kontaktowe pokierują tobą i będziesz w stanie dostosować się do wszelkich potencjalnych zachowań przeciwnika. W tym momencie, nie zechcesz już zastąpić go innym blokiem. Zawsze wydobędzie cię z kłopotów, gdy będzie się zdawać, że nic już nie można uczynić. A wyjaśnienie tego sekretu jest proste. Kiedy podnosisz swój łokieć, sprawiasz, że twoje przedramię porusza się cztery razy szybciej niż normalnie, pod warunkiem że wykonujesz technikę prawidłowo.

Mechanika – według Williama Cheunga

Kiedy wykonujesz bon sao, musisz skoordynować twoje stopy i biodra, by wydobyć ile się da z tej techniki. Poniżej podaję kilka wskazówek które zapewniają rzetelną mechanikę.

  • Kiedy odwracasz się i kierujesz w lewą stronę, by wykonać prawy bon sao, wysuń swoją prawą piętę na zewnątrz i wtedy postaw prawą stopę. Sprawi to, że ciało i biodra przyjmą w sposób naturalny stabilną pozycję. Jednocześnie upewnij się, że twój środek ciężkości jest pośrodku, byś mógł utrzymać równowagę i nie ograniczać swojej mobilności.
  • Upewnij się, że twój środek ciężkości utrzymuje się pośrodku twojej pozycji.
  • W faktycznej walce lepiej jest, jeśli twoje pięty nie dotykają ziemi. Kiedy twoje pięty dotykają ziemi, twoja mobilności jest spowolniona.
  • Kiedy wykonujesz bon sao, twój punkt kontaktowy na twoim przedramieniu jest nieco powyżej kostki nadgarstka. Ten właśnie punkt musi być umieszczony na przedłużeniu twojej linii centralnej tuż przed tobą.
  • Kiedy wykonujesz bon sao, podnieś swój łokieć przemieszczając go nieco ku środkowi. W ten sposób twój ruch pozwala ci obronić się przed uderzeniem ponad twoim ramieniem. Odchylasz siłę w kierunku otwartej strony twego ciała. Bon sao może skutecznie ustawić cię w pozycji korzystnej i dać możliwość kolejnego zwycięskiego ruchu.

TERMINOLOGIA

Pak Sao – Blok odpychający. Kciuk jest schowany, zaś palce przylegają do siebie. Wnętrze dłoni jest obszarem kontaktu.

Kan Sao – Rozczepiające ramię. Kciuk jest schowany, zaś palce przylegają do siebie. Ramię zatacza łuk z góry w dół i kontynuuje go idąc od dołu wzdłuż linii wejścia. Łokieć cały czas zajmuje centralną pozycję.

Jut Sao – Blok dźgnięciem. Kciuk jest schowany, palce przylegają do siebie. Używa się dłoni lub nadgarstka. Ramię zostaje wyrzucone przed siebie po przekątnej w nagłym ruchu.

Wu Sao – Straż. Kciuk jest schowany, palce przylegają do siebie. Ramię jest wypchnięte wzdłuż płaszczyzny linii centralnej. Jednak w shil lim tao, wu sao jest wykonywane w taki sposób, że ruch przebiega w kierunku przeciwnym, dłoń ciągnięta jest do środka, by rozwinąć siłę izometryczną.

Chil Ying -Punkt kontaktu. Jak w przypadku wszystkich fundamentalnych zasad wing chun, kiedy wykonujesz blok obronny, musisz stanąć twarzą w twarz z tym punktem by mieć pewność, że przyjąłeś właściwą pozycję.

Larp Sao – Blok po okręgu. Kciuk jest schowany, zaś palce przylegają do siebie. Ruch po okręgu zaczyna się z dołu i kończy się na górze ramienia przeciwnika. Obszarem kontaktu może być kant dłoni, dłoń lub niższa część przedramienia.

Tuen Sao – Przesuwający ruch ramienia. Kciuk jest schowany, zaś palce przylegają do siebie. Wykonuje się go po uchwyceniu kontaktu przy pomocy pak sao lug jut sao. Przesuwasz twoje swobodne ramię wzdłuż twojego blokującego ramienia od dołu by złapać kontakt z ramieniem przeciwnika. Kontakt z ramieniem przeciwnika nie może być całkowity. Nie można również wyprostować łokcia. Musisz bronić swojej linii centralnej cały czas.

Yuen Sao – D Obrót nadgarstkiem w dół. Stosowany do odepchnięcia ramienia przeciwnika lub do wyślizgnięcia dłoni by przenieść ją na drugą stronę ramienia przeciwnika.

Tan Sao – Blok przy podniesionej dłoni. Kciuk jest schowany, zaś palce przylegają do siebie. Łokieć jest na linii centralnej zaś energia idzie do przodu. Jest wykonywany z dołu, spod ramienia przeciwnika i wślizguje się na jego wierzch.

Grun Sao – Połączenie bon sao z tan sao tion. Ruch ten wykonywany jest przed tobą, tak byś musiał spoglądać na punkt kontaktu.

 

Tłum. Wacław Grzybowski